ฟองอากาศ ในกระจกเกิดขึ้นจากอะไร ปกติหรือไม่

คำถามนี้เจอบ่อยมาก และเป็นจุดที่หลายคนสงสัยเหมือนกันค่ะ คำว่า Seedy ที่ช่างหรือคนทำกระจกชอบพูดกัน จริง ๆ ก็คือฟองอากาศเล็ก ๆ ที่อยู่ในเนื้อกระจกนั่นแหละ ไม่ได้อยู่บนผิว แต่ฝังอยู่ข้างใน มองเห็นเป็นจุดใส ๆ หรือขุ่น ๆ เล็ก ๆ คล้ายฟองลม

ฟองพวกนี้เกิดขึ้นตอนหลอมกระจก โดยเฉพาะกระจกที่ทำแบบงานมือ เช่น กระจกเป่า กระจกแฮนด์เมด หรือกระจกสีสำหรับสเตนกลาสเพราะกระบวนการผลิตไม่ได้ควบคุมให้เนื้อกระจกเรียบสนิทแบบอุตสาหกรรม จะมีอากาศหรือก๊าซเล็กน้อยติดค้างอยู่ในเนื้อกระจก ซึ่งพอเย็นตัวลงก็กลายเป็นฟองแบบนี้

ในโลกของกระจกศิลปะ ฟอง Seedy ไม่ได้ถือว่าเป็นข้อเสียเลย ตรงกันข้าม หลายคนมองว่านี่คือเสน่ห์ เป็นลายเซ็นของงานแฮนด์เมด ทำให้กระจกดูมีชีวิต มีมิติ และมี texture เวลามีแสงส่องผ่านจะดูสวยและมีความลึกมากกว่ากระจกเรียบ ๆ แบบโรงงาน

แต่ถ้าเป็นกระจกสำหรับงานอาคารทั่วไป เช่น กระจกใสแบบ float glass ที่ใช้ทำหน้าต่าง ประตู หรือผนังกระจก ฟองอากาศแบบนี้ถือว่าไม่ควรมี เพราะแปลว่ากระบวนการผลิตมีปัญหา และจะถูกมองว่าเป็นตำหนิ ไม่ผ่านมาตรฐาน QC

สรุปสั้น ๆ แบบเข้าใจง่ายคือ ถ้าเป็นกระจกงานศิลปะ กระจกเป่า กระจกสเตนกลาส ฟองอากาศ Seedy คือธรรมชาติของงาน และเป็นเสน่ห์

แต่ถ้าเป็นกระจกอาคารทั่วไป ฟองอากาศ Seedy คือข้อบกพร่องของการผลิต

หากคุณกำลังใช้ Seedy glass ในงานศิลปะ เช่น stained glass panel มันคือ “เสน่ห์เฉพาะตัว”

นอกจากนี้ "ตำหนิ" ทั่วไปในงานกระจกแฮนด์เมดที่ถือว่าเป็นธรรมชาติของกระบวนการ ก็ยังมี

1. Seedy (ฟองอากาศเล็ก ๆ) ฟองลมจิ๋วในเนื้อกระจก มักพบในกระจกเป่าหรือกระจกสีแบบดั้งเดิม ให้ความรู้สึกเก่า คลาสสิก และมีเท็กซ์เจอร์

   

   
   

2. Waviness (พื้นผิวกระจกไม่เรียบ) พื้นผิวอาจมีลอนคลื่นเบา ๆ หรือรู้สึกไม่สม่ำเสมอเมื่อสะท้อนแสง เป็นผลจากการเป่า/รีดมือ ทำให้แสงที่ผ่านมีลูกเล่น เงาที่ตกกระทบจะไม่แบน

   
   

   

   
   

3. Striations (เส้นสายบาง ๆ ในเนื้อกระจก) ลักษณะคล้ายเส้นหรือริ้วคลื่นในเนื้อกระจก เกิดจากการเคลื่อนไหวของแก้วร้อนในระหว่างการหลอม เป็นลายธรรมชาติที่ดูนุ่มนวล ไม่ใช่รอยขีดข่วน

   
   

   

4. Color variation (สีไม่สม่ำเสมอทั่วแผ่น) บางจุดเข้ม บางจุดอ่อน หรือมีการไล่เฉดไม่เท่ากัน โดยเฉพาะในกระจกสี เช่น opalescent, cathedral, หรือ streaky glass เพิ่มความลึกให้กับแสงและบรรยากาศของชิ้นงาน

   

   
   

5. Bubbles / Air pockets (ฟองอากาศขนาดกลาง) ในงาน fused glass อาจมีฟองอากาศใหญ่ขึ้นจากการหลอมหลายชั้น หากอยู่ในตำแหน่งเหมาะสม ถือเป็นลูกเล่น ไม่ใช่ตำหนิ

   
   

   

   
   

6. Tool marks (รอยจากเครื่องมือ),เช่น รอยหนีบจากคีม หรือรอยแตะเบา ๆ จากแท่งไม้ในกระจกเป่า บ่งบอกถึง “ลายมือของช่าง” และงานทำมือแท้

   

 สรุป: งานกระจกแฮนด์เมดแต่ละแผ่นคือ เอกลักษณ์เฉพาะตัว ตำหนิเหล่านี้ไม่ใช่ข้อเสียแต่คือร่องรอยของกระบวนการ และจิตวิญญาณของช่างฝีมือ

ที่มา : stained glass window red taffeta glass | Custom Etched, Fros… | FlickrStock Photos & Images, Vectors, Video & Audio - Dreamstime

The Science Behind The Wavy Pattern Of Window Glass | Learn Glass Blowing